Martenshoek

Een rechte lijn is het niet. Wie het oude Winschoterdiep wil volgen vanaf Zuidbroek in westelijke richting komt bedrogen uit. Er is daar alleen een nieuw Winschoterdiep of nee, het oude is hier plaatselijk verbreed en er zit een knik in. Pas na Pedro Boat kunnen we hem volgen, want daar wijkt hij van het nieuwe kanaaltracé. Zo wandelen we over het Westeindepad door veenkoloniaal land en komen uit bij Sappemeer. Daar, vanaf het begin van Sappemeer, is het oude Winschoterdiep echter dichtgegooid, het kanaal waar eind zeventiende eeuw alles mee begon bestaat niet meer. Mijn wandelmaat weet er alles van. Ger Blijham schreef samen met Wicher Kerkmeijer Nieuw van de Bijl. Driehonderdvijftig jaar scheepsbouw langs het Winschoterdiep 1650-1999 (1999). Dus vervolgen we onze weg over de saaie middenberm. Wie door het lint van Sappemeer loopt – de Noorderstraat – kan zich gemakkelijk nog het oude diep voorstellen. Mooi historische bebouwing wordt er afgewisseld met strokartonfabrieken en fraaie kerken, alles in het lange lint. En kijk, daar links woonde Aletta Jacobs.

Zo komen we in Hoogezand en even later in Martenshoek, waarna we later onze weg nog zullen vervolgen naar Foxhol en Kropswolde met hun scheepswerven langs het water. In Martenshoek nemen we de tijd om eens goed rond te kijken. Vroeger lag hier een sluis. Rond de sluis waren cafés, logement Poppens, winkels, bedrijfjes met scheepsbenodigdheden, een schoenenfabriek, een touwslagerij en een lijnbaan, het was hier een drukte van belang, alle schippers moesten hier immers wachten, dit was een van de drukste vaarwegen van Nederland. Maar toen na 1953 het nieuwe Winschoterdiep gereedkwam omdat het oude water een hindernis was voor de steeds groter wordende schepen, viel het leven hier plotseling stil. Eerder waren de scheepswerven al naar het westen getrokken. In 1989 heeft men ook dit brede water met sluis en al dichtgegooid en er een parkeerplaats op gemaakt. Veel winkelpanden zijn nieuw, het is hier allerminst druk. Hoogezand-Sappemeer, dat leerde ik op de lagere school nog op de kaart van Groningen aanwijzen, maar Martenshoek? Dat was ook mijn meester vergeten. Kunnen we dat water niet weer uitgraven en de sluis terugbrengen?