Oranjewoud

‘Heerenveen is geen Assen’, was de titel van mijn lezing in Katlijk. Omdat ik bij die gelegenheid het werk van Louis le Roy (1924-2012) uitvoerig prees, ontving ik de dag erna een uitnodiging van Iris Vogt om langs te komen in het woonhuis van haar grootvader. Voordat ik bij haar aanbel bezoek ik eerst nog de langgerekte Le Roy-tuin in de middenberm van de president Kennedylaan, waar aan weerszijden auto’s af- en aanrijden. Via het halfverharde paadje dwaal ik door het smalle beschutte bos dat in 1966 door de kunstenaar met hulp van de bewoners en met veel kennis van ecologie op de kale veenbodem werd aangeplant. Zo bereik ik na een kilometer struinen een kale betonnen tunnel onder de opgetilde snelweg, nog nagenietend van de volwassen bomen, inmiddels 60 jaar oud. In sommige hangt een nestkastje. Daar was Le Roy fel op tegen. Een goed aangeplant bos, vond hij, heeft geen nestkastjes nodig. De bomen zijn ook echt, ze wandelen niet, zoals in Leeuwarden. Even later loop ik Oranjewoud binnen, onderweg nog een blik werpend op de joodse begraafplaats pal naast de snelweg.

Ook de tuin achter het huis van de kunstenaar is dichtbegroeid en blijkt over een mooi wandelpad te beschikken. We lopen naar achteren. Bladeren vallen, het lijkt wel herfst; Iris veegt ze op met haar bezem. Ze opent een deur en laat me binnen. Even later spreken we in de betimmerde bibliotheek van haar grootvader, gezeten op royale stoelen tegenover een glaswand met zicht op de tuin, over tussenruimte. Eén procent van de Nederlandse bodem als tussenruimte inrichten, dat was de droom van Le Roy, hij dacht zich een onvoorspelbare ruimte voor mens en dier om in te dwalen, een netwerk van groene wandelpaden dat heel Nederland zou omspannen. De gelijkenis met Constants New Babylon is opvallend. Tuinschrijver Romke van de Kaa schreef het al. Beide kunstenaars wilden de grenzen van de kunst oprekken. “Waar Constant de stad als uitgangspunt nam, werkte Le Roy binnen een natuurlijke context, maar beiden deelden de mening dat de creatieve potentie van de mens onbegrensd is en dat menselijke creatieve krachten in interactie met de omgeving kunnen worden vrijgemaakt.” Laat Heerenveen de handschoen oppakken. Er is al een schitterend begin gemaakt.