Zaragoza

‘Gestapelde geschiedenis’ heet de eerste aflevering van een nieuw televisieprogramma waarin Philip Freriks en Maarten van Rossem met de trein door Europa reizen. Deze week keek ik er eens naar. De twee beginnen mopperend in Zaragoza, Spanje, op een leeg station. Ze vragen zich af wat Europa eigenlijk voorstelt. Uitgebreid bewonderen ze de architectuur in de Mudejarstijl. In de gelaagde geschiedenis van Zaragoza herkent Van Rossem zijn eigen Utrecht. Daarna brengen ze een kort bezoek aan een veehouder op het platteland van Aragon. Met verbazing luisterde ik naar Van Rossem die de komst van datacenters naar dit kurkdroge gebied goedpraat. Over stijl praten de heren dit keer niet. Zijn redenering: het verdrijven van de boeren met hun extensieve landbouwpraktijken van dit woestijnachtige land door datacenters levert de gemeenschap veel geld op, dus dat bestuurders dit toejuichen begrijpt hij wel. En overal kun je zonnepanelen plaatsen. Veel beter dan het droge Spanje kan Nederland zich op intensieve landbouw richten. En dat het Amerikanen zijn die de datacenters plaatsen vindt hij ook geen probleem. Ooit kopen de Europeanen de boel wel weer terug. Over de gevolgen van wateronttrekking spreekt hij niet.

Aragon, meldde de Financial Times in 2024, wil de belangrijkste datacenter hub van Europa worden. Aragon afficheert zich graag als het ‘Virginia van Europa’. Door de ligging tussen Bilbao en Barcelona waar de grote onderzeese glasvezelkabels aan land komen, ligt de regio strategisch. In Politico van 28 mei 2025 lees ik over de droogte op het platteland van Aragon en hoe dit probleem door klimaatverandering snel verergert. Maar toen verscheen die dorstige buurman: Big Tech. Voor bedrijven als Amazon en Microsoft zijn droge gebieden in de wereld met veel en goedkope grond juist een uitkomst. Datacenters presteren in de droogte beter. Maar het zit het met het water? In 2023 verbruikten datacenters in Europa 62 miljoen m3 water, in 2030 zat dat 90 miljoen zijn. De Spaanse regering verzekert de bevolking dat de bedrijven hun uiterste best zullen doen om water te besparen. Maar de bevolking van Aragon vertrouwt het niet. Ze spreekt van ‘greenwashing’ door de bedrijven. De journalisten citeren Kevin Grecksch, docent Waterwetenschappen aan Oxford University. Hij maakt zich grote zorgen. “Elk jaar reis ik met mijn studenten naar Aragon. Dan kijken we naar het vraagstuk van het water. Het is een enorm probleem.”