Nomade

Vlak voor de kerstdagen verscheen dan eindelijk het verslag van summer school ‘It’s the Countryside, Stupid!’, onze voettocht van afgelopen zomer over het platteland van Zhejiang, China, georganiseerd door de Bonnemaleerstoel. Zevenentwintig dorpen bezochten we. Mooi om te lezen hoe ieder van de tien deelnemers op eigen wijze beschrijft hoe rurale revitalisering in deze provincie ten zuiden van Shanghai al dan niet bijdraagt aan een betere wereld. Wat nog ontbreekt, is de vermelding van Nomads, de fascinerende documentaire die Werner Herzog in 2019 maakte over het leven van Bruce Chatwin (1940-1989). Halverwege de summer school, op zondagavond 13 juli, zagen we de film in het voormalige schoolgebouw in het bergdorp Beishan Cun. Iemand had hem weten te traceren. Een hoogtepunt. Waarom interessant? Tijdens de voettocht eerder die dag waren enkelen van ons over de film komen te spreken toen we in de bergen op zoek waren gegaan naar de grot van Jinxin, een Taoistische kluizenaar. We hadden het dorp verlaten en waren gaan dwalen. Waarom deden we dat? Die avond stapten we in de voetsporen van de Britse schrijver/archeoloog Chatwin.

Chatwin was, net als Herzog, een obsessief wandelaar. Hij geloofde dat mensen als nomaden waren geboren en dat ze gedurende milennia in die rusteloze toestand van beweging hadden verkeerd, dus eigenlijk wel móeten bewegen, reizen, zoveel mogelijk te voet gaan, en dat alles was misgegaan toen de mensheid zich eenmaal vestigde. Oorlog en doodslag, meende Chatwin, komen voort uit grondbezit. Ook Herzog geloofde in ‘the sacramental aspect of walking’. Op zijn sterfbed kreeg de Duitse filmmaker van Chatwin zelfs zijn leren rugtas cadeau. Die komt in de film veelvuldig in beeld. Na diens dood bezoekt Herzog de gewijde plekken waar zijn vriend het liefste verbleef, in Patagonië, in de woestijn van Australië, op zoek naar de nomaden. Hij gaat zelfs terug naar de plek waar de aan AIDS lijdende schrijver als een Aboriginal zijn geboortegrond in Engeland weer opzoekt. De beelden zijn geweldig, de wereld is wonderbaarlijk mooi. Niet in de dorpen, maar in de paden schuilt het geheim van rurale revitalisering. Het motto van Nomads is dan ook: ‘The world reveals itself to those who travel on foot.’

: