Stiens

Voor de Sint Vituskerk wacht ik hem op. Vanuit Stiens zullen we vandaag in zuidelijke richting wandelen. Een grijze lucht hangt boven ons waaruit permanent regen valt. Het zal ook niet meer droog worden. Eerst het verregende monument voor Troelstra, dan het Jabikspaad. In de verte ligt Koarnjum, daarna wacht ons Jelsum, uiteindelijk zullen we doorweekt in Leeuwarden arriveren. Onder onze schoenen glibberige klei en zavel. In zijn prijswinnende ontwerp voor het lege programma van het noorden had de Brabantse landschapsarchitect Hans Snijders gele, bruine, blauwe, groene en rode sponzen getekend. Dat was dertig jaar geleden. Vandaag wandelen we door zijn bruine spons. Die sponzen moesten vertragend werken in een snel verstedelijkend landschap dat dankzij telematica en snelle verbindingen eindelijk aansluiting zou vinden bij de Randstad. Vooral dankzij internet zouden mensen overal kunnen gaan wonen waardoor het verschil tussen stad en land werd uitgewist. Ik wil terugblikken en over de achtergronden van hem horen. ‘Aura’ heette zijn ontwerp. Noord-Nederland zou volgens hem een ‘onzichtbare stad’ worden. Over zijn inzending voor de Eo Wijersprijsvraag moet hij me vandaag alles vertellen. Daarvoor zullen we de regen trotseren.

Aan versnelling hoeft niemand te twijfelen. De Franse filosoof Viriolio had het scherp gezien. Iedereen wil snelheid. De snelste zal immers winnen. Maar vertragen? Vertragen vergt regulering. Probeer mensen maar eens af te remmen. Snijders vertelt over hoe hij met watersystemen en natuurgebieden, soms ook door botweg infrastructuur te verwijderen, vertraging aan het noordelijke landschap wilde opleggen. Een verhoogd waterpeil, extensivering van de landbouw, grote waterbergingsgebieden in de blauwe sponzen. In de bruine sponzen op de rijke kleigronden agrarische intensivering, gebruikmakend van het water uit de nabijgelegen blauwe sponsgebieden. Sponzen, water, trage infrastructuur, extensieve landbouw. Via de tuinen van Dekema State bereiken we de noordkant van Leeuwarden. Straaljagers bulderen boven ons, ik zie de lichten van de landingsbaan, we passeren de luchtmachtbasis. Ik denk aan Paul Virilio die de oorlog analyseerde als een constante die werd aangedreven door technologische versnelling en snelheid van reageren. Zijn pure oorlog was permanent en overal. Als het om het noorden geef ik de voorkeur aan vrede.