Profijt van Londen

On 11 juli 2016, in bestuur, economie, by Zef Hemel

Gelezen op van 7 juli 2015:

Steden betalen de meeste belastingen, de grootste steden veruit het meest. En het platteland profiteert, ook al klaagt het keer op keer. ‘Ten years of tax’, een onderzoek van het Britse Centre for Cities naar de wijzigingen in het belastingpatroon van Groot-Brittannië over de afgelopen tien jaar – dus voor en na de crisis – laat zien dat met name Londen veruit de meeste belastingen aan de Britse schatkist betaalt en dat haar aandeel het laatste decennium ook sterk is gegroeid. In 2004/05 hoestte Londen evenveel belastinggeld op als 24 daarna grootste steden van het Verenigd Koninkrijk bij elkaar opgeteld; tien jaar later is dit opgelopen tot een aandeel dat gelijkstaat aan dat van liefst 37 steden. “Dit rapport is een nieuw bewijs dat Londen de grootste bron van belastinginkomsten is geworden voor het hele land en dat voor een evenwichtige ontwikkeling van het Verenigd Koninkrijk de groei van Londen essentieel is,” reageerde Sadiq Khan, de nieuwe burgemeester van Londen. Hij pleitte net als zijn voorganger Boris Johnson voor ‘devolution’, het verder doordelegeren van macht en budgetten vanuit Westminster naar de steden en regio’s in Groot-Brittannië.

Het Centre for Cities stelt dat er een duidelijke geografie ten grondslag ligt aan de prestaties van de Britse economie. Deze wordt direct doorvertaald naar de inkomsten van de Rijksfinanciën. Veel Britse steden zijn de afgelopen tien jaar minder belasting gaan betalen, maar het succesvolle Londen juist veel meer. Desondanks zijn steden nog altijd het meeste ‘belastingproductief’: per werknemer dragen ze meer belasting af dan op het platteland. Echter, veertig van de 62 Britse steden zijn minder belastingproductief geworden, Londen juist veel meer. Dat betekent dat de Britse overheid sterk afhankelijk is geworden van het succesvolle Londen. Zonder Londen zouden de Britten een arm land zijn. Londen wordt dus afgeroomd en financiert eigenlijk de rest van het koninkrijk. Zouden de Britten eigenlijk wel beseffen dat ze Londen alle ruimte moeten geven om te groeien? En hoe zit dat in Nederland?

Tagged with:

Brexit-vote against the global city

On 25 juni 2016, in migratie, politiek, by Zef Hemel

Read in The Independent of 24 June 2016:


The Dutch presidency of the EU in the first half of 2016 ends with a Brexit. Well done. In Amsterdam, where all the EU-meetings were held, we can put away the flags. The party is over. The young and fragile Urban Agenda of the EU will be an agenda without London, by far the biggest city of the EU. So goodbye Urban Agenda. This Brexit doen’s mean the proud nation of the UK will be restored. Nation-states are outlived and will not come back, unless they start a new world war. No, it means the UK is becoming a city-state in a globalizing world, with a cosmopolitan London, still in favour of the EU, being forced by its shrinking and ageing hinterland to step back. The same holds for Manchester, Leeds, and Belfast, where a majority has also voted against Brexit. Brexit is a vote of the shrinking hinterland against the Global City. What will London do? Think of its urban economy, which is already fully globalized. Its former mayor, Mr. Boris Johnson, has a chance to become the prime-minister of the new London city-state. How ironic. He will weave his urban ‘nation’ in the new networks of global cities, starting with New York, Tokyo, Los Angeles, Moscow, and Shanghai, all cities with economies as big as the UK. It is a scenario. Or a way of seeing things.

The other option is Mr. Sadiq Khan, the new mayor of London, will come up with the proposal to leave the UK. Why not? London will certainly not become the new capital city of a former powerful country, it is a global city already for quite a long time, a very powerful city indeed, which in many ways is disconnected from its surroundings. There are more than a million Europeans living in London. Besides, there are quite a few millions of immigrants living in London from all over the world. Mr. Khan is one of them, his family is from Pakistan. The Brexit vote was a vote against immigrants in the first place, against the global city. So how did the new mayor respond to the Brexit vote? “There is no need to panic.” And: “I want to send a particular message to the almost one million Europeans living in London, who make a huge contribution to our city – working hard, paying taxes and contributing to our civic and cultural life. You are welcome here. We value the enormous contribution you make to our city and that will not change as a result of this referendum." Will they stay? It starts with London protesting.  Mind ‘London Stays’.

Tagged with:

Elephant Cities

On 20 maart 2016, in duurzaamheid, Geen categorie, wetenschap, by Zef Hemel

Read in ‘Cities and the Wealth of Nations’ (1984) of Jane Jacobs:

At the Pakhuis de Zwijger meeting of last Friday, Nikki Brand and Jaap-Evert Abrahamse criticized my ‘plan’ for doubling the size of Amsterdam. Sure, I have to admit, I did not respond to their anxiety Amsterdam will turn into an ‘elephant city’ by letting it grow from one million inhabitants into two million within thirty years from now. By calling the enlarged Amsterdam an elephant city, they referred to Jane Jacobs, who wrote in ‘Cities and the Wealth of Nations’ that elephant cities are the result of faulty feedback systems. Her theory was that some cities would profit more from the national currency and get the right feedback, while other cities don’t. Paris, London, Sydney and Toronto are all one brain-stem breathing centers: so-called elephant cities. “Whichever city in a nation happens to be contributing most heavily to the international export trade is apt to be the city whose needs are best served by the national currency.” As far as small countries are concerned, she wrote, this was not really a problem – think of Finland (Helsinki), Sweden (Stockholm), Norway (Oslo) or Denmark (Copenhagen) –, but in big nations most cities will become inert and provincial because they get less feedback. How lucky we are, the Low Countries with our Ring City!

Amsterdam becoming an elephant city? Since the introduction of the euro in 2000 there is no Dutch currency any more, so Amsterdam cannot be or become an elephant city that is profiting exceedingly from the currency system. Two: a city of 2 million in a small country of 17 million people should not be disquieting. Three: it’s only normal that there is one city the biggest in the national city-ranking, and according to the rank-size rule the biggest has double the size of the second biggest city. In every country in the world this Zipf’s Law holds. Only in the Netherlands, Amsterdam is just a tiny bit bigger than Rotterdam, which is abnormal. Four: In the future the Dutch pattern will resemble more the Danish, Norwegian, Swedish and Finnish pattern, which is one of the city-state. Nothing wrong with that. And five: Jane Jacobs wrote she had just presented a hypothesis, so her theorising might be false. But she was right in pointing at the fact that elephant city-region patterns create miserable resentments and exacerbate bitterness or hatreds. The doubling of Amsterdam will not go unnoticed. By the way, what’s wrong with elephants? Wanna know more about Zipf’s Law? Read ‘A Tale of Many Cities’ of Edward Glaeser:

Tagged with:

Let’s suburbanize!

On 23 februari 2016, in demografie, by Zef Hemel

Read in The Guardian of 9 February 2016:

While the Dutch newspapers reported that people are leaving the Dutch cities again (‘Meer mensen verlaten de grote steden’, in NRC Handelblad), thus suggesting the revival of suburbanization, the city center of Amsterdam is coping with the biggest crowds on its streets in history. Crowd management is badly needed, the city center is flooding, the city thinks it can no longer accommodate all those visitors. It proofs that Dutch demography as a discipline is outdated. Demographers simply work with statistics of households and inhabitants, they do not reflect critically on what they find, and the new data are only on domestic migration, it ignores internationalisation. At the same moment the British newspaper The Guardian published a far more intelligent article on dynamic urban demographics in the UK. In ‘Is Britain full?’, Andy Beckett writes that the British population is growing unusually fast. In 2030 it will house more people than France, in 2047 more than the whole of Germany. In the near future Great Britain will be the most populous country in Europa, its economy is booming. It is a trend nobody had expected. And yes, London is the epicenter of this exciting trend. The cities’ infrastructure is almost collapsing. Lack of resilient planning?

People do sense the crowdedness in and around London nowadays, The Guardian observed. “Doom-mongers warn that schools, hospitals, roads and housing are overstretched.” They don’t like it at all. The Guardian: “Our expanding population is almost always talked about in negative terms.” But imagine, the newspaper adds, all the problems you would have to deal with if the population was shrinking! London was a shrinking city in the sixties and seventies. For those who lived there it was a horrible time. People wanted to leave. So people should be happy instead! Population growth makes austerity less painful. But most people don’t want the disturbance of large numbers of people coming. The newspaper quotes experts explaining that population is not well discussed in Britain. They think it is because England is an old and constrained country. “We’ve forgotten what depopulation feels like.” For the Netherlands the situation is a bit different. Most of the people in this small provincial country hate thrilling, high-density 24-hour cities. They do not want to be disturbed. They think that those leaving the cities hate the crowdedness or prefer suburbanision. They do not. They simply cannot enter the cities. Too small.

Tagged with:


On 22 juni 2015, in sport, stadsvernieuwing, stedenbouw, by Zef Hemel

Read on of 2 December 2014:


Last week a television team from London visited Amsterdam. They were doing research on land development in the Bijlmer district, Amsterdam Southeast. I met them in the Ajax Arena stadium. Why? London is planning a huge brownfield development in Old Oak, which is a poor neighborhood in the west part of the city. The capital city of the UK is booming, crossrail is being built, HS2 (the highspeed train to Manchester) might be coming, a new railway station and a crossrail interchange – the biggest of the country – are planned in Old Oak (opening in 2026), so the site looks very promising for developers. The mayor, Mr. Boris Johnson, said the area might even become a ‘mini-Manhattan’. Football club Queens Park Rangers (QPR) said it wants to build a 40.000 seat stadium in Old Oak Common, plus 24.000 new homes, a proposal which is supported by a vast majority of the local citizens. But a few months later, in December 2014, one of the landowners, Cargiant, announced it would draw up rival plans. It started a collaboration with a developer, London & Regional Properties, and declared it would fight any plans by the football club. It wants to gain a compulsory order (CPO) for the land.

Is a new stadium desirable for this area?, the London team asked. How important was the Arena for a neighborhood like Amsterdam Southeast? The team wanted to learn from the Ajax Arena case. I told them that for the Bijlmer area the opening of the Arena in 1996 was a sheer blessing. And a surprise. In twenty years time it became a true icon in this poor Modernist neighborhood, that had a bad reputation. It attracted companies that otherwise would never have come, retail entered the area, entertainment flourished. Hotels are opening its doors, tourists are coming, the neighborhood is becoming more and more attractive, there is a positive vibe. The refurbishing of the existing interchange of railway and underground was also a great help. Public investments are always needed. But most important were the social benefits: citizens feel proud of the stadium, they do not want to leave the neighborhood, land value is rising, no gentrification has been evoked, nobody gets pushed out. How come? It is because the city owns the land. It does the planning. The development goes step by step, we’re involving all the stakeholders. All parties aim for health, wellbeing and sustainability. No masterplanning. Open planning.

Tagged with:

Middle-class migration

On 15 april 2015, in wonen, by Zef Hemel

Gelezen in The Telegraph van 23 maart 2015:

Rising prices have made central London a no-go zone for all but the   super-rich, starting a mass migration of the middle classes. This is where   they’re going.

Dat het Londen voor de wind gaat zal iedereen duidelijk zijn. Jaloersmakend goed. Eigenlijk gaat het veel te goed met de Britse metropool.  De economie van de stad is bijna zo groot als die van heel Nederland. En ze groeit als kool. Met bijna 10 miljoen mensen kun je dus evenveel welvaart creëren als met 17 miljoen. Er komt ook een enorme kapitaalstroom op de stad af, afkomstig uit de hele wereld. De prijzen schieten omhoog. Een deel van de groeiende welvaart zit in grond en vastgoed. Kopen wat je kopen kunt, lijkt het motto. Centraal Londen is voor gewone stervelingen domweg onbetaalbaar geworden. In de Britse krant The Telegraph stond een stuk over de Londense middenklasse en hoe die op dit moment naar buiten wordt gedreven. Kensington en Chelsea waren voor hen al onbereikbaar geworden, de trek vindt nu plaats richting Clapham en Chiswick, anderen slaan hun tenten op in Raynes Park en Kilburn. Herne Hill en Kensal Rice zijn de nieuwe ‘nappy valleys’ waar soortgenoten graag wijntjes drinken. In tien jaar tijd stegen de vastgoedprijzen met 180 procent. Gemiddeld kost een huis in Centraal Londen nu 1,6 miljoen pond.

De gegevens waar de krant aan refereert zijn afkomstig van Savills, die op zijn beurt gebruik maakte van cijfers van de Land Registry. Wat blijkt? In de nieuwe middenklassegebieden van Groot-Londen zijn de huizenprijzen de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld. Alleen al in 2014 stegen de prijzen met 17 procent. Dat drijft de jonge tweeverdieners naar nieuwe plekken: Hammersmith, Shepherd’s Bush, Thameside, Finchley, Dulwich, Cricklewood, Putney. Neem Barnes, Kew, Mortlake: “Luvvies and writers nestle in this loop of the Thames, enjoying its parks and good schools. They have been firm favourites with creative, media and theatre types, a short drive to Shepperton and other west London film studios.” De nieuwe middenklasse steekt zich in steeds grotere schulden omdat de Londense hypotheekmarkt ronduit overkookt. In Raynes Park, Merton, bijgenaamd ‘The poor man’s Wimbledom’, is de gemiddelde prijs nu al 573,714 pond. “First-timers are mad for it. We are also seeing a huge surge in couples upsizing, typically from Earlsfield or Wimbledon.” Een flatje met een enkele slaapkamer kost hier nu 350.000 pond kosten, kleine woningen doen 700.000 pond. Gelukkig hebben wij in Nederland die welvaartsgroei niet. Gelukkig zijn onze steden nog klein.

Tagged with:

Glas, licht, abstractie

On 19 januari 2015, in geschiedenis, kunst, by Zef Hemel

Gezien in Kriterion, Amsterdam, op 3 januari 2015:

De verschijning van de film ‘Mr. Turner’ van Mike Leigh valt samen met de tentoonstelling ‘Late Turner’ in Tate Britain, Londen. De film is schitterend, de tentoonstelling vermoedelijk ook. De film geeft een indringend beeld van de grote schilder van de Romantiek. Joseph Mallord William Turner (1775-1851) leefde en werkte in Londen. Maar hij was vooral veel op reis, hij ging naar Amsterdam om Rembrandt en Ruysdael te zien, Antwerpen (voor Rubens), Parijs (naar werken van zijn grote voorbeeld Claude Lorraine), Rome, Florence en Venetië. In Londen was hij opgenomen in de gemeenschap van kunstenaars binnen de dan juist opgerichte Royal Academy of Arts: hij ontmoette er John Ruskin, John Soane, John Nash, Joseph Constable en anderen. De Royal Academy bleek een broedplaats van talent, een plek van uitwisseling van ideeën, juist op het moment dat Napoleon verslagen wordt en het Britse imperium zijn almacht vestigt. Thuis, in Harley Street, later in Queen Ann Street West, had hij op de bovenverdieping bovendien een eigen galerie waar hij zijn schilderijen aan intimi tentoonstelde. Zijn verfpoeder, soms afkomstig uit Afghanistan, kocht zijn vader voor hem om de hoek.

De Engelse landschapsschilder, vooral bekend van zijn atmosferische zeezichten, zou je niet snel met de grote metropool associëren. Toch was Turner een kind van de vooruitgang en de industriële tijd en had hij grote interesse voor stoomtreinen, natuurkunde, fotografie, prisma, Beethoven, allemaal stedelijke innovaties. In zowel de film als de tentoonstelling wordt hier ook sterk de nadruk op gelegd. Boodschap: Turner was een vernieuwer, een ziener en een voorloper. Zijn schilderijen werden op het einde van zijn leven ook steeds lichter, helderder. Van ‘rain, steam and speed’ gaat het naar ‘glas, licht, abstractie’.  Helemaal op het eind van de film, tevens het eind van zijn leven, keert de schilder uitgeput terug van een wandeling door de grote stad. Hij was, vertelde hij, opnieuw in Hyde Park geweest. Wat hij er precies had gezien, wordt niet geheel duidelijk, maar het was iets groots van staal en glas dat daar werd gebouwd. Het moet Christal Palace van Joseph Paxton zijn geweest, het reusachtige gebouw van glas en staal dat in 1851 ‘s werelds eerste Wereldtentoonstelling zou huisvesten. Het wond hem danig op. De opening ervan heeft de schilder niet meer meegemaakt. Op zijn sterfbed waren zijn laatste woorden: ‘The Sun is God’.

Tagged with:

Twitterstorm in Londen

On 11 december 2014, in citymarketing, stedelijkheid, voedsel, by Zef Hemel

Gelezen op LDN24 van 8 december 2014:


Opnieuw over Londen. Op ‘LDN24’ las ik een bericht van Kate Nelson over onderwerpen waarover Londenaren het afgelopen jaar het meeste twitterden. Wat houdt de veelal jonge stedelingen in een van de meest opwindende metropolen het meeste bezig? Wat zijn de nieuwste trends? Het onderzoek was uitgevoerd door Relish, een nieuwe breedbandonderneming in Londen. De data waren verkregen door geo-gelocaliseerde gesprekken op Twitter te traceren en bij elkaar op te tellen. Dit had geresulteerd in de zogenaamde ‘Twitter Impact Index’. Wat bleek? Het beeld dat Londen van zichzelf heeft, aldus Nelson, is heel anders dan iedereen dacht en verandert kennelijk drastisch. De traditionele Britse cultuur maakt snel plaats voor zeer on-Britse zaken als nieuwe restaurants, festivals en moderne architectuur – “three elements of city living that have become unstoppable forces in London’s social fabric.”

Heel veel werd er getwitterd over voedsel. Over ‘Street Feast’ het meest (20.560 tweets). De tentoonstelling waarover de meeste tweets werden verzonden: ‘Digital Revolution’ (5.547), beduidend meer dan de bijzondere Rembrandt-tentoonstelling in The National Gallery (1.845). Populairste galerie: The Barbican, by far: 49.533 tweets. Populairste park: Hyde Park (126.832), gevolgd door Olympic Park (20.732) En architectuur? Bovenaan: ‘The Shard’ (46.612), gevolgd door Buckingham Palace (niet veel minder en uiteraard een heerlijk onderwerp). En wat restaurants betreft: helemaal bovenaan het nieuwe kattenrestaurant ‘Lady Dinah’s Cat Emporium’ in Bethal Green. Hierover brak een ware Twitterstorm los: 9001 tweets in korte tijd. Katten kunnen hier dineren. De zaak schijnt al maanden uitverkocht. Iets voor Amsterdam?

Tagged with:

Stad van tenminste drie miljoen

On 10 december 2014, in economie, innovatie, by Zef Hemel

Gelezen op van 12 maart 2014:


De Nederlandse regering heeft in de persoon van mevrouw Neelie Kroes een ‘special envoi’ benoemd die veelbelovende start-ups naar Amsterdam, pardon Nederland moet halen. Dit maakte Minister Kamp afgelopen maandag bekend. Het nieuws herinnerde me aan een artikel in Wired eerder dit jaar, waarin Peter Hirst, directeur van Sloan School Management van MIT Boston, Londen aanprees als een van de meest veelbelovende steden ter wereld voor start-ups, of beter: ‘the Best City in the World for Innovation’. Waarom? Omdat burgemeester Johnson na de Olympische Spelen van 2012 met zijn ‘2020 Vision: The Greatest City on Earth, Ambitions for London’ een aanpak neerzette waarin innovatie-gedreven ondernemerschap en ondersteunend onderwijs door hem centraal zijn gesteld. Een van de initiatieven was de samenstelling van een team uit Londen dat in Boston het MIT Regional Entrepreneurship Acceleration Program (REAP) volgde. In twee jaar tijd legde het de basis voor de Londense grootstedelijke strategie.

Het REAP-programma, bedoeld voor steden van drie tot tien miljoen inwoners, vraagt een metropool om een team samen te stellen van vijf tot zeven invloedrijke stakeholders uit overheid, bedrijfsleven en wetenschap, onder aanvoering van een ‘regionale kampioen’. In twee jaar volgt dit team jaarlijks twee workshops van tweeënhalve dag in Boston en twee even lange workshops in innovatieve regio’s elders in de wereld, op zoek naar de sleutels voor grootstedelijke innovatiekracht. Zo ook het Londense team. Het kwam voor de eigen stad effectieve strategieën op het spoor. Zoals de oprichting van een stedelijk ontwikkelplatform voor innovatieve technologische bedrijven. Was het artikel in Wired niet vooral reclame voor Londen en ook het REAP-programma? Zeker zal Hirst, zelf een Brit, dit in gedachten hebben gehad. Maar het maakt tegelijk duidelijk dat grote steden overal in de wereld nu gezien en ook erkend worden als motoren van de nieuwe economie. En het begint dus bij drie miljoen inwoners.

Tagged with:


On 9 december 2014, in economie, ruimtelijke ordening, by Zef Hemel

Gelezen in de Volkskrant van 6 december 2014:


Verontrustend artikel van Patrick van IJzerdoorn in de Volkskrant van afgelopen zaterdag. In ‘Londen eet Engeland op’ beschrijft deze buitenlandse correspondent hoe de Britse hoofdstad groeit, terwijl de rest van Engeland stelselmatig krimpt. Vijftien procent van de bevolking (dit zijn de 8,3 miljoen Londenaren) verdient eenvijfde van het nationaal inkomen, de productiviteit in Londen ligt 29 procent hoger dan erbuiten. Een op de drie afgestudeerden trekt naar de hoofdstad, 58 procent bezit er een academische titel, dat is twintig procent meer dan in de rest van Engeland. Eenvijfde van de Londenaren komt uit het buitenland, de stad wordt ontwikkeld met vreemd kapitaal. Londen wijkt steeds meer af van de rest van Engeland en de metropool is buitengewoon succesvol, ze barst uit haar voegen. Doordat ze niet snel genoeg groeit en er verdringing optreedt, moeten mensen haar noodgedwongen weer verlaten. En dat terwijl de rest van het land achterblijft.

Het verschil in ontwikkeling leidt in Groot Brittannië tot ‘Londenfobie’. Britse politici willen Londen straffen voor haar succes. De kop boven het artikel in de Volkskrant geeft ook voeding aan die haatgevoelens. Want Londen eet Engeland helemaal niet op. Ze presteert gewoon beter. De concurrentie tussen steden is ook helemaal geen ‘zero-sum game‘. Een metropool is zelfs duurzamer dan gespreide verstedelijking. Van IJzerdoorn: “De grote vraag is of Londen de rest van het land rijker maakt of uitzuigt.” Politici weten het antwoord al: ze zullen het evenwicht herstellen. Daarom komt er een peperdure hogesnelheidstrein van Londen naar het noorden, om steden als Manchester en Glasgow mee te laten profiteren. Terecht vraagt Van IJzerdoorn zich af of die spoorlijn het succes van Londen niet nog verder zal vergroten. Laatst, in Londen, hoorde ik de experts erover praten. Ze zagen wel in dat die dure spoorlijn nergens op slaat. Klakkeloos neemt de politiek aan dat Londen andere steden ‘opeet’, ‘uitzuigt’. En de media huilen mee. Het slachtoffergevoel neemt snel de overhand. Ik zei toch: verontrustend.

Tagged with: