De ondergang van Venetië

On 20 augustus 2013, in infrastructuur, toerisme, by Zef Hemel

Gezien in Venetië op 9 augustus 2013:

Vierentwintig miljoen toeristen bezoeken jaarlijks Venetië. Dat is bijna evenveel als Parijs (25 miljoen; ter vergelijking, in Amsterdam gaat het om 12,5 miljoen toeristen). In de waterstad zelf wonen minder dan 60.000 Venetianen. Ooit waren dat er 150.000 meer. Parijs, dat zelf tweeëneenhalf miljoen inwoners telt maar als agglomeratie ruim 11 miljoen, hoopt in 2030 60 miljoen toeristen te trekken; voor het kleine Venetië zou zo’n groei rampzalig zijn. Het zou neerkomen op nog veel meer toeristen en nog minder inwoners. De meeste inwoners zijn de afgelopen decennia al naar Mestre getrokken, een industrie- en havenstad aan de overkant van de lagune. De afzondering van het toeristische kerngebied van de regionale stad is hier tot in het extreme doorgevoerd: Venetië definitief een openluchtmuseum. Geen stad die zoiets wil. Niet het water, maar de wassende stroom toeristen wordt Venetië’s ondergang.

Om deze scheve ontwikkeling weer in balans te krijgen werd de bouw van een spoortunnel onder de lagune van het vliegveld via het Arsenaal in het oosten van de stad naar Mestre in het westen overwogen, om zo de enorme toeristenstroom gemakkelijker de stad in en uit te krijgen. Hierdoor hoopte men tevens het toeristische kerngebied op te nemen in het grotere stedelijke verband. In 14 minuten tijd zouden toeristen vanuit de luchthaven het San Marcoplein kunnen bereiken. Ruim 29 kilometer spoortunnel leek voldoende om de vaporetto’s definitief buiten dienst te kunnen stellen. Dit voorstel, uit 1992 van Zollet, een Italiaans ingenieursbedrijf, werd direct omarmd door het Venetiaanse openbaar vervoerbedrijf ACTV. Het door toeristen bejubelde vaporetto-systeem is namelijk al jaren zwaar verliesgevend en een blok aan het been van het gemeentebestuur. Het plan van Zollet was begroot op 1,9 miljard euro en zou 15 jaar graven en bouwen in de lagune betekenen. Het kreeg een plek in het collegeprogramma van 2002-2004 van Venetië, maar werd in 2011 toch weer geschrapt, althans geen prioriteit meer gegeven. Ondertussen breekt het bestuur van de waterstad zich onverminderd het hoofd hoe het probleem van de groeiende toeristenstroom op te lossen en het sterven van de oude stad te voorkomen.

Tagged with:
 

Heldere boodschap

On 17 oktober 2011, in kunst, by Zef Hemel

Gelezen in ‘Germania’ (2010) van Simon Winder:

De Britse auteur Simon Winder is als geen ander in staat om architectuur in verband te brengen met het tijdperk waarin ze werd ontworpen en gebouwd. Ik heb het over zijn zeer leesbare overzichtswerk ‘Germania’. In zijn beschrijving van het Wilhelminische Duitsland – de vijftig jaar die voorafgingen aan het rampjaar 1914 – bijvoorbeeld stuit hij op monsterachtige monumenten en gebouwen, en zijn oordeel laat dan niets te raden over: “The only thing that saves these buildings is that they stand as monuments to failure – the civilization that built them was destroyed.” Het geldt voor het Völkerschlachtdenkmal in Leipzig met zijn ‘immens, humourless, Aztec gloom’ , maar ook voor de kathedraal van Berlijn, het Berlijnse Schloss evenals het Weense Neu Burg. Zelfs het Hamburgse stadhuis moet het bij Winder ontgelden: “There is something very similar in such awful mistakes as the Hamburg or Hannover town halls – buildings so huge and nasty that they appear only to have been put there (let alone remade after war damage) to confound later generations.” Het Hamburgse stadhuis? Het stadhuis van de Freistaat Hamburg?

Te groot, te protserig, te lelijk is het Hamburgse stadhuis inderdaad. Maar ergens in het gerestaureerde laat-negentiende eeuwse, in Noordduitse neorenaissance opgetrokken raadhuis stuit de overdonderde bezoeker op een hele mooie kamer, de zogenaamde Turmsaal. In deze knusse, intieme, bijna ronde kamer op de tweede verdieping, gesitueerd onder de reusachtige toren, valt het oog van de bezoeker, juist voordat hij de Kaisersaal betreedt, op vier bijzondere wandschilderingen. Ze stellen de vier ‘vrije steden’ in de wereld voor: Athene, Rome, Venetië en Amsterdam. Amsterdam wordt er gerepresenteerd door het raadhuis van Jacob van Campen, met de god Mercurius ter linkerzijde en met een hoorn des overvloeds waaruit goudstukken rollen. Ineens begreep ik het. Niet aan de Duitse keizer Wilhelm spiegelde Hamburg zich, maar aan deze vier vrije steden. Keizer Wilhelm, die Hamburg in 1895 bezocht ter gelegenheid van de opening van het Nord-Ost Kanal, moest door deze schitterende kamer om zijn eigen Kaisersaal te kunnen betreden. Eerst stond hij oog in oog met Rome, daarna Venetië; hij zal zich hebben omgedraaid, waarna zijn ogen vielen op Athene en ….. Amsterdam. Tien jaar later verklaarde de Duitse keizer de wereld de oorlog. Uiteindelijk stierf hij in Nederland, in het dorpje Doorn.

Tagged with: