Kosovo-style

On 4 november 2010, in stedelijkheid, wonen, by Zef Hemel

Gelezen in Financial Times van 30 en 31 oktober 2010:

In de titel herkennen we de verwijzing naar George Orwell’s ‘Down and Out in Paris and London’ – de beschrijving van de avonturen van de Engelse schrijver in de armste buurten van Parijs eind jaren twintig. Echter, Edwin Heathcote’s ‘Down, socially cleansed and out in Paris and London’ in de Financial Times van afgelopen weekeinde gaat minder over de Franse hoofdstad dan over Londen, de hoofdstad van het Verenigd Koninkrijk. Wat is er aan de hand? De conservatieve regering van David Cameron heeft recentelijk zijn drastische voorstellen voor afbouw van de huursubsidies bekend gemaakt. Die zullen ertoe leiden dat 82.000 huishoudens met lage inkomens hun woningen in het centrum van Londen moeten opgeven. De voorstellen zijn zo dramatisch dat de conservatieve burgemeester van Londen, Boris Johnson, zijn partijgenoten in de regering beschuldigt van ‘Kosovo-style sociale cleansing’. Heathcote vindt de vergelijking wat overdreven, maar herkent het patroon en acht het inderdaad zorgwekkend wat er nu gebeurt. “Throughout the developed world worries are being expressed that shrinking state services risk turning diverse centres into deadening ghettos of wealth.” Erger nog, “the same trend may cripple the capacity of global cities to do what they do best: change, adapt and mould themselves to each new age.” In New York en Parijs gebeurde het al, terwijl buurten gentrificeerden, bezetten bankiers, ontwerpers en toeristen het centrum; authenticiteit ruimde het veld. De vraag is, aldus Heathcote, of dit in Londen nu ook gaat gebeuren.

Johnson wijst de Britse regering erop dat de gentrificatie van Parijs ertoe heeft geleid dat de banlieus volstroomden met lagerbetaalden, vaak van Afrikaanse komaf. Londen, dat nog altijd bekend staat om zijn rommelige menging van arm en rijk, dreigt nu dezelfde vlucht naar buiten te gaan beleven. Edwin Heathcote, de architectuurcriticus van de FT, meent dat de trend reeds was ingezet bij de ‘’right to buy’-maatregelen van partijgenote Margaret Thatcher begin jaren tachtig en dat Johnson weinig recht van spreken heeft. Toen al werd een begin gemaakt met de afbraak van de sociale woningbouw in Groot Brittannië. Het echte probleem, voegt hij daaraan toe, is dat er te weinig sociale huurwoningen worden gebouwd, ook in Londen. De huursubsidies die nu worden ingeperkt, vervingen destijds de kostbare overheidsbijdragen aan sociale nieuwbouw. Als die subsidies ook nog eens wegvallen blijft er helemaal niets meer over. “If London is to remain a vibrant city  the kind of socially and racially diverse centre praised by thinkers like Richard Sennett and Richard Florida – its housing cannot entirely be left to the market.” Om zijn argument kracht bij te zetten haalt hij Jane Jacobs aan. “Ms Jacobs also wrote that ‘our cities contain people too poor to pay for the quality of shelter that our public conscience (quite rightly, I think) tells us they should have.” Een voorbode van een Nederlandse discussie?

Tagged with:
 

Gentrification is goed/fout II

On 20 augustus 2008, in politiek, wonen, by Zef Hemel

Gelezen in The Endless City (2008) van Ricky Burdett en Deyan Sudjic:

In haar bijdrage aan The Endless City beschrijft Susan Fainstein, werkzaam aan Columbia University, in hoofdlijnen de ontwikkeling van New York sinds de rellen in Lower East Side in de jaren ’80. Of eigenlijk gaat ‘Behind the Boom’ over de toestand in New York na 9/11. Die toestand omschrijft ze als een die, gemeten over de afgelopen veertig jaar, misschien nog nooit zo rustig en welvarend is geweest. Tegelijk vindt ze het als sociaal bewogen geograaf moeilijk om hem eenduidig te kwalificeren. Want nog steeds heerst er grote armoede, de middeninkomens verlaten nog steeds de stad, en de inkomensverschillen tussen rijk lopen zelfs steeds sterker uiteen, met een factor vijftig maar liefst, en de segregatie tussen zwart en wit bestaat nog steeds. Het goede nieuws is dat de economie van de stad het goed doet en kennlijk tegen een stootje kan en dat gentrification èn immigratie zorgen voor leven in de tent, overal. Ja, Fainstein ziet gentrification nu als een positieve kracht zonder welke de stad de deindustrialisatie en de vele schokken niet goed had doorstaan. Nog steeds is ze negatief over het beleid van burgemeester Koch, die projectontwikkelaars en bedrijven subsidieerde, in plaats van de armen te ondersteunen. Ook zijn opvolgers Dinkins, Giuliani en Bloomberg hebben het in dat opzicht niet beter gedaan, al zijn ze gestopt met financieel ondersteunen van de private sector. Giuliani koos voor het bestrijden van de criminaliteit, later moest de Economic Development Corporation stevige vastgoedprojecten helpen ontwikkelen en Bloomberg koos voor infrastructurele verbeteringen. Pas recentelijk, met het PlaNYC, is er weer sprake van ruimtelijke ordening.

Ondertussen deed de genrification rustig zijn werk. Het resultaat is iets, aldus Fainstein, wat lijkt op wat ook in Europese steden gebeurt, "as the centre, which includes parts of Brooklyn as well as Manhattan, gentrifies." En dan vervolgt ze: "To some extent the outer boroughs, as in many European cities, consist of high-rise buildings sheltering working- and lower-middle-class households. But little is currently happening on that periphery to adequately absorb the households being relentlessly pushed out from the centre, despite a surge in new housing construction in the Bronx, Brooklyn and Queens. At the same time the suburban ring around New York remains largely unaffordable. The result is that many families are moving to exurban areas on the far edge of the metropolitan area or are doubling up with friends and relatives in the boroughs." Kortom, gentrification ‘verdringt’ de armen. Uiteindelijk is ze, ook in de ogen van Fainstein, dus toch weer de boosdoener.

Tagged with:
 

Gentrification is goed/fout

On 14 augustus 2008, in politiek, wonen, by Zef Hemel

Gelezen in ‘Variations on a Theme Park’ van Michael Sorkin (redactie), 1992:

Volgens sommigen is gentrification puur slecht. Vooral in linkse kringen wordt het proces waarbij hele stadswijken en buurten min of meer spontaan opbloeien nog altijd met groot wantrouwen bejegend. Er zou sprake zijn van ‘verdringing’. Ik begreep dat niet, omdat je je stad toch niet wilt laten verloederen. Dus dat er nieuwe, koopkrachtiger bevolkingsgroepen in die stad nodig zijn die de boel weer opknappen en daar grif voor willen betalen, leek mij alleen maar logisch. Bovendien, veel binnenstadsbewoners die het niet breed hebben zijn achterblijvers, ze zouden vaak maar wat graag wooncarriere maken in sociale nieuwbouwwoningen in het groen, liever dan in de oude griebus in de binnenstad of in de negentiende eeuwse wijken. En ook, een stad is dynamisch en na de slechte na- en vooroorlogse jaren treedt met de gentrification eind jaren zeventig eindelijk herstel in. Dat kun je alleen maar toejuichen mits het eerlijk verloopt. Maar nee, gentrification is slecht.

Na het lezen van het essay van Neil Smith in ‘Variations on a Theme Park’ begreep ik ineens waar die negatieve bejegening van gentrification vandaan komt. Dat boek stond al jaren ongelezen in mijn boekenkast (misschien wel zestien jaar), maar omdat ik binnenkort weer naar New York reis nam ik het dan eindelijk ter hand. Ik las over ‘New City, New Frontier: The Lower East Side as Wild, Wild West.’ En ik ontdekte dat je de veroordeling van gentrification alleen maar kunt begrijpen als je hem historiceert.

Het opstel van Smith dateert van het begin van de jaren ’90 van de twintigste eeuw. Centraal staat Tompkins Square Park in de Lower East Side op Manhattan, New York. Daar deden zich in 1988 hevige rellen voor. Smith was getuige. Zijn analyse, een paar jaar later geschreven, is een regelrechte aanklacht tegen het gentrificationproces in de Lower East Side. Tompkins Square Park was de harde scheidslijn tussen een opgeknapt yuppengebied en een verloederde achterstandswijk. In het park hadden de drugsverslaafden en de dak- en thuislozen hun tenten opgeslagen. Ze werden er in 1988 door de politie hardhandig uitgeslagen. Het park werd ontruimd en direct daarna voor veel geld opgeknapt. In de buurt van het park wilden de projectontwikkelaars panden opkopen en voor veel geld weer verkopen. Burgemeester Edward Koch wilde de ontwikkelaars maar al te graag ter wille zijn. New York kroop in die tijd moeizaam uit het economische dal, maar in plaats van sociale voorzieningen te financieren voor de allerarmsten volgde het gemeentebestuur het neoliberale pad van economische herstructurering en gentrification met behulp van kunstenaars en projectontwikkelaars. Dit zette, terecht, kwaad bloed. En dus schreef Smith: "Gentrification portends class conquest of the new city. Urban pioneers seek to scrub the city clean of its working-class geography and history. By remaking the geography of the city they rewrite its social history as a justification for its future. Slum tenements become historic brownstones, and exterior facades are sandblasted to reveal a future past." Huichelachtig dus. Onecht. Asociaal. De woede slaat van de bladzijden af. Zo was het dus. Het was een gevecht in New York tussen links en rechts, tussen rijk en arm, tussen echt en onecht. Die woede zit bij sommige mensen kennelijk nog altijd diep.

Tagged with: