Suspension trauma

On 18 juli 2010, in internationaal, by Zef Hemel

Gelezen in Dubai. The Story of the World’s Fastest City’ (2009) van Jim Krane:

Is er ooit een dode gevallen tijdens de bouw van de Noord-Zuidlijn? Of bij de bouw van de Zuidas? Niet dat ik weet. Jim Krane meldt in zijn boek over Dubai dat tijdens de bouw van de woenstijnmetropool aan de Perzische Golf alleen al in 2004 liefst 880 mensen om het leven zijn gekomen. De meesten vielen uit de in aanbouw zijnde torens naar beneden. Weliswaar hing zestig procent van hen in veiligheidskleding aan touwen, maar door de val en het lange hangen ondersteboven vanwege de late redding overleefden ze het niet. Suspension trauma heet dat. Zuurstofgebrek in het hoofd. Binnen een uur zijn ze dood. De meeste bouwvakkers in Dubai komen uit India, uit plattelandsdorpen waar ze geiten hoedden en rijst verbouwden, en betreden voor het eerst van hun leven bouwsteigers, in in aanbouw zijnde wolkenkrabbers. Een ander probleem waar de Indiase bouwvakkers in Dubai aan lijden zijn leveraandoeningen. In de hoogbouw zijn geen toiletten geplaatst. Voor een plas moeten de mannen helemaal naar beneden. Dat duurt te lang, dus drinken ze niet. In de hitte van Dubai is dat buitengewoon onverstandig.

Na tweehonderd bladzijden vrijwel uitsluitend loftuitingen aan het adres van de bedenkers van Dubai komt journalist Jim Krane eindelijk te spreken over de duistere kanten van de bouw van de krankzinnige stad in de Arabische woestijn. In ‘’Blowback: the downside’ beschrijft hij nauwgezet het treurige leven van de gastarbeiders in de kampen en hun gezinnen op grote afstand. Slavenarbeid is het, een ander woord bestaat er niet. Weet u waar het me aan doet denken? Aan de bouw van de piramides in Egypte zoals beschreven door de Albanese schrijver Ismail Kadaré. Laat ze zich maar opwinden over de Noord-Zuidlijn, die verwaten Amsterdammers. Zolang er geen dode valt en de buitenlandse bouwvakkers goed betaald worden is die bouwput helemaal brandschoon. Een toonbeeld van ordentelijke stedenbouw, verre te prefereren boven het bouwgeweld in de Arabische Emiraten.

Tagged with:
 

Occidental City

On 27 april 2010, in filosofie, by Zef Hemel
Gelezen in ‘Occidentalism. The West in the Eyes of its Enemies’ (2004) van Ian Buruma en Avishai Margalit:
 
Het ligt voor de hand. De nieuwe TV-tower in Gouangzhou, 600 meter hoog, doet denken aan de toren van Babel. Buruma en Margalit schrijven over het thema in hun opmerkelijke boek over ‘The West in the Eyes of its Enemies’. De aanleiding voor het schrijven ervan was de aanslag op de Twin Towers in New York in september 2001. Beide auteurs zoeken een verklaring voor de haatgevoelens die met deze aanslag in verband kunnen worden gebracht. Alleen maar stellen dat Moslims het Westen haten en dat het WTC van New York symbool stond voor datzelfde Westen is hen niet genoeg. Er is meer aan de hand. Zo komen ze op het algemene verschijnsel van het ‘Occidentalisme’: de bijna tijdloze afkeer van het Westen in de wereld. Met de islam zelf heeft het allemaal niet zoveel te maken. Al concentreren ze zich op de afgelopen tweehonderd jaar, aan het begin van het eerste hoofdstuk, over de ‘Occidental City’, gaan de auteurs terug tot het legendarische Bijbelse verhaal over de toren van Babel en veralgemeniseren dit. "Whenever men have built great cities, the fear of vengeance, wreaked by God, or King Kong, or Godzilla, or the barbarians at the city gates, has haunted them. Since ancient times, humans have lived in terror of being punished for their effrontery in challenging the gods, by stealing fire, or gaining too much knowledge, or creating too much wealth, or building towers that reach for the skies." De handelsstad is verderfelijk en gevaarlijk, "soullessness is seen as a consequence of metropolitan hubris." Er kan maar één soort stad bestaan: de religieuze stad. Alle andere steden moeten te gronde worden gericht.
 
Vorig jaar vertoonden we in de huiskamer van de Dienst Ruimtelijke Ordening een reeks filmfragmenten over instortende metropolen. Vooral New York bleek favoriet. Talloze malen is deze klassieke metropool in speelfilms in vlammen opgegaan, onder water gelopen, door virussen, monsters of buitenaardse wezens aangevallen, ingesneeuwd dan wel ingevroren. De wolkenkrabbers bleken een dankbaar decor. Ze stortten maar al te graag in. Filmisch was het zeker, en de boodschap erachter was eigenlijk steeds dezelfde: rijkdom, welvaart, exuberantie, verspilling, immoraliteit, ze moeten op voorspraak van God worden bestraft. Niet de islam, maar de afkeer van de metropool ligt aan de basis van de hedendaagse haatgevoelens in de wereld.
Tagged with:
 

Extravagant

On 26 april 2010, in stedenbouw, by Zef Hemel
Gehoord op Bakkum op 25 april 2010:
Afgelopen weekeinde sprak ik mijn broer en schoonzus, beiden architect. Met hun Amsterdamse bureau Information Based Architecture (IBA) hebben ze destijds, in een samenwerking met ARUP London, de prijsvraag gewonnen voor de nieuwe TV-toren in Guangzhou, China. Nu, zes jaar later, is de toren zo goed als gereed. Hoogte: 600 meter.
Mark vertelde hoe aan de overzijde van de rivier een tijdelijk stadion voor de Spelen wordt gebouwd. Vanuit het stadion kijk je straks voortdurend op de toren. Missen kan je hem niet. Dit najaar worden de Asian Games gehouden in de Zuid-Chinese metropool en dan wordt de toren officieel geopend. Ik vertelde hem over de toren die de Indiase kunstenaar Amish Kapur wil bouwen in Londen voor de Olympische Spelen in 2012. Ook dat betreft een samenwerking met ARUP in Londen en komt pal naast het stadion te staan.
Als je de twee torens met elkaar vergelijkt, ontstaat er een komische situatie. Waar de toren van IBA getordeerd naar de hemel reikt, als was het een elegante vaas, daar kronkelt de toren van Kapur dwaas naar boven en weer naar beneden, als een wild dier of buitenaards monster.
 
Het roept de vraag op waarom steden zulke vreemde torens willen bouwen. Gustave Eiffel is er ooit mee begonnen, ik weet het. Die Eiffeltoren in Parijs was een dwaasheid, maar hij staat er nog steeds. Wereldtentoonstellingen en Olympische Spelen vragen kennelijk om dit soort vreemdsoortige creaties. Maar waarom willen steden dergelijke krankzinnige evenementen organiseren? Wat zei Peter Sloterdijk ook alweer over de stad tijdens die gedenkwaardige bijeenkomst van het Forum voor Stedelijke Vernieuwing in Amsterdam? De stad is een oord van verspilling en extravagantie. Zonder spilzucht is ze geen echte stad.
 
Tagged with:
 

Exuberantie

On 15 november 2009, in filosofie, hoogbouw, by Zef Hemel

Gelezen in de Volkskrant van 14 juli 2009:

Bij slecht weer ruim ik de kranten op. Dan ga ik knippen. Ik lees met terugwerkende kracht in de Volkskrant van afgelopen zomer over de vertraging met drie maanden van de bouw van de hoogste wolkenkrabber ter wereld, de Burj Dubai. Hij zou op 9 september jongstleden zijn opgeleverd. Ik reken even snel uit. Dat betekent dat begin december het openingsfeestje alsnog zal worden gevierd, tenminste als er niet opnieuw een kink in de kabel is gekomen. Hoogte van de toren is overigens 818 meter.

Ik denk terug aan het gesprek met Peter Sloterdijk van afgelopen week. Sloterdijk koppelde steden aan verspilling en exuberantie, ze werden erdoor gedefinieerd. Liefst twintig operahuizen telde Duitsland dankzij de tegen elkaar opbiedende steden, riep hij bijna euforisch. Hij prees ook de wolkenkrabber. Er kon wat hem betreft niet hoog genoeg worden gebouwd. Diezelfde dag, enkele ogenblikken ervoor en op slechts honderd meter afstand, had ik met de CEO van Mattmo gesproken. Mattmo is een branding office in Amsterdam. Sinds enige tijd heeft het bedrijf een vestiging in Shanghai. Ze – Monique Mulder – was net terug uit de Chinese miljoenenmetropool en vertelde over haar ervaring in de hoogste wolkenkrabber die daar onlangs is gebouwd. Het was de uiterste ervaring geweest, het was onmenselijk. Zo’n wolkenkrabber, zei ze, at de stad op, je kwam er niet meer uit, hij doodde alle publieke leven, je had alle contact met de realiteit verloren als je in de liften naar boven schoot, het was een grote monocultuur. Ik antwoordde dat wij in Nederland hetzelfde aan het doen zijn; alleen is bij ons de wolkenkrabber op zijn kant gevallen. Het tegendeel van exuberantie.

Tagged with:
 

De maat van de hamburger

On 12 september 2009, in economie, by Zef Hemel

Gelezen in de Volkskrant van 12 september 2009:

Aan het woord is de Amerikaanse evolutionair psycholoog Geoffrey Miller. Deze week was hij in Amsterdam om de Nederlandse vertaling van zijn nieuwste boek ‘Runaway Consumerism’ te promoten. De Nederlandse titel vind ik tamelijk zwak: ‘Darwin en de consument’, maar de boodschap is opwindend. Geestelijk, aldus Miller, zijn we nog steeds Cro magnons. Het enige verschil is dat wij mensen nu pronken met onze auto en ons mobieltje in plaats van met humor, zorgzaamheid of vaardigheden bij de jacht. Evolutionair hebben we ons echter onvoldoende ontwikkeld. En: de techniek is ons vooruitgesneld. Een moreel oordeel hierover heeft Miller zeker. Het hyperconsumentisme van de laatste jaren vindt hij abject, het is volkomen doorgeslagen. “Ik denk dat burgers niet gelukkiger zijn geworden onder het extreme kapitalistische consumentisme, zoals dat met name in de VS bestaat en aan het opkomen is in China en India. Het dwingt mensen zich aan te passen aan het systeem. Het maakt de have-nots ontevreden. Het leidt de aandacht af en kost tijd.” Aan het eind van het interview, opgetekend door Martijn van Calmthout, komt het. Dan vraagt Van Calmthout bijna terloops aan Miller of hij nog in de stad is geweest. “Eerlijk gezegd ervaar ik als Amerikaan heel Europa als een verademing. Als ik door Amsterdam wandel, heb ik veel minder het idee dat mensen de hele dag bezig zijn met consumeren, dan thuis in Albuquerque. Op de een of andere manier doet de maat van de auto of de hamburger er hier niet zo toe. Een bevrijding is het, heerlijk.”

Wandelen door Amsterdam ervaren als een bevrijding. Hoezo? Het is de maat van de auto en de hamburger? Nou, het is ook die van de woningen, de straten, de parken, de fietsen, de terrassen, de grachten, de trams, de huizenblokken, de hoogbouw die geen hoogbouw is, de ….. Alles heeft een menselijke maat.  Die menselijke maat, dat is bij uitstek Amsterdam.

Tagged with:
 

Op eenzame hoogte

On 21 september 2008, in economie, hoogbouw, by Zef Hemel

Gelezen in ‘New Amsterdam’ van Huub Smeets, Branimir Medic & Pero Puljiz (2008):

Bij de opening van de eerste woonappartementen op de Zuidas lanceerde Vesteda afgelopen week een fraai boek over de Nieuw Amsterdam, het chique woonappartementencomplex op de Amsterdamse Zuidas. De inleiding in het boek is van de hand van Huub Smeets, CEO van Vesteda. Deze ontwikkelaar heeft een convenant met de gemeente Amsterdam afgesloten voor de realisatie van tenminste 2500 huurwoningen in het middensegment plus 1500 huurwoningen in het hoge segment. In tien jaar komt de productie van deze ontwikkelaar in het Amsterdamse daarmee op 4000 woningen! Waarom doet Vesteda dit? Is dit geen waaghalzerij? Huub Smeets legt uit: "Amsterdam staat als hoofdstad in Nederland op eenzame hoogte in termen van internationaal vestigingsklimaat, internationale economie, toerisme en cultureel aanbod. De afgelopen jaren heeft de stad zich nadrukkelijk gemanifesteerd om haar bijzondere positie binnen de Randstad èn Europa verder te verstevigen en uit te breiden. Dit geldt zowel in economisch, sociaal-cultureel als in woontechnisch opzicht. Op alle fronten worden forse inspanningen geleverd om de stad een internationaal, dynamisch, modern elan te geven." Waarvan acte.

Jammer dat zo’n tekst niet is opgenomen in de recent verschenen rijksnota over Randstad 2040. Want ook de rijksoverheid zou dit zo moeten zien. Zo’n tekst zou veel hebben verhelderd en zou Amsterdam binnen de topregio die de Randstad moet worden, op een juiste wijze hebben gepositioneerd. Wellicht dat de Tweede Kamer het kabinet nog kan corrigeren. Anders kon Nederland wel eens kansen gaan missen.

Tagged with:
 

De hemel in

On 2 maart 2008, in hoogbouw, internationaal, by Zef Hemel

Ontvangen van Mark Hemel op 28 februari 2008:

Net terug van een vermoeiende reis, zendt mijn broer Mark, architect te Amsterdam, me een foto van zijn nieuwste bouwwerk: de TV-tower in miljoenenstad Guangzhou, China. Deze steekt inmiddels 350 meter hoog. Uiteindelijk zal hij ruim vijfhonderd meter hoog worden. Ze denken dat dat tegen het einde van dit jaar het geval zal zijn. Ik vind de skyline imposant worden met deze toren. Een architectendroom, zeker. Maar wat is de betekenis ervan?

Het gekke is, dacht ik dat ik de eerste was die deze recente foto op m’n weblog zou publiceren. Staat er al eentje op Wikipedia! Kennelijk doet zo’n toren iets met mensen.

Tagged with:
 

De hemel in II

On 2 maart 2008, in hoogbouw, internationaal, by Zef Hemel

Gelezen in NRC Handelsblad op de achterpagina van feburari 2008:

Iets lager dan de TV-toren van mijn broer (Mark Hemel) in Guangzhou, China, wordt het gebouw van Norman Foster in Moskou. Het zal verrijzen aan de rivier de Moskwa, op zo’n zeven kilometer van het Kremlin, het wordt 450 meter hoog en 620 meter breed. Er komen 3000 hotelkamers in, 900 appartementen, een school, een museum, een bioscoop, drie theaters en een parkeergarage voor 14.000 auto’s. Het gebouw krijgt de vorm van een gigantische glazen piramide. Ook dit gebouw stelt de vraag waarom een dergelijk krankzinnig architectonisch gedrocht überhaupt gerealiseerd wordt.

Ik kan slechts verwijzen naar Deyan Sudjic’s The Edifice Complex. How the Rich and Powerful Shape the World (2005). Daaruit citeer ik graag de eerste zin uit het laatste hoofdstuk, getiteld ‘An Incurable Condition’: "Enough empires have collapsed immediately after their rulers have finished building a sumptuous capital city, ostensibly for the national good but more likely to personify and glorify their regimes, to suggest that architecture is not always a particularly effective political tool." Heerlijk, die Engelse understatements. En wat een gevaar schuilt er in architectuur die door machthebbers wordt omarmd, zeker wanneer deze flink de hoogte in gaat. Hoe staat het ook alweer met de Utrechtse Belle van Zuylentoren?

Tagged with: