Ter inspiratie

On 18 juni 2010, in demografie, internationaal, by Zef Hemel

Gelezen in ‘’State of Metropolitan America’’ (9 mei 2010) van Brookings, Washington DC:

Van Jacobine de Zwaan, met wie ik over The Urban Age-bijeenkomst in Istanbul sprak, ontving ik de ‘’State of Metropolitan America’’ ter inspiratie. Het betreft een Census van het Brookings Institute in Washington DC die de subtitel draagt van ‘’On the Front Lines of Demographic Transformation’. De Census, 168 bladzijden lang, speurt naar de veranderingen in de demografische opbouw van Amerika in de afgelopen tien jaar voor de honderd grootste Amerikaanse metropolen. Daar leeft tweederde van de bevolking, en driekwart van de productie vindt daar plaats. De afgelopen tien jaar groeiden deze steden met in totaal 28 miljoen inwoners. Zoals we weten groeit de bevolking van de Verenigde Staten erg snel. Inmiddels is de grens van de 300 miljoen gepasseerd. 83 procent van die groei kwam voor rekening van niet-blanken. Op dit moment stromen vooral Afrikanen binnen. De verschillen tussen de bevolkingsgroepen nemen toe: naar inkomen, opleiding, ras, etcetera. De meeste arme niet-blanken wonen tegenwoordig in suburbane gebieden, hun aantal groeide daar vijf keer zo snel als die van de blanke bevolking. De verschillen binnen en tussen de metropolen nemen toe. Je kunt niet meer spreken van de Sun Belt of de Rust Belt. Wel loopt er een hele duidelijke scheidslijn tussen de metropolen ten westen van de Mississippi die sterk groeien in bevolking, diversiteit en onderwijsniveau, en de oude industriële steden rond de Great Lakes. Groeiers zijn metropolen in Texas, Colorado, Arizona, New Mexico, Californië en Washington. In het noordoosten daarentegen bevinden zich de metropolen die vergrijzen en krimpen, met lage opleidingsniveaus. “The report suggests that future political conflicts may well develop along the lines of demarcation between the growth areas and those lagging in population.” Maar ook is er een politieke spanning groeiende tussen de verouderende bevolking in de suburbane gebieden (70 procent van de Amerikaanse bevolking!) en de jonge, instromende klasse in deze gebieden. Waar ooit gezinnen gedijden, ontstaat nu tweespalt. De verschillen, kortom, nemen sterk toe.

De Verenigde Staten kennen we als een voorloper. Nederland blijkt steevast een milde, iets verlate variant van het Amerikaanse patroon. Echter, in Europa, anders dan in de Verenigde Staten, groeit de bevolking niet meer, ze krimpt. “"Our competitors in Europe and Asia are either growing slowly, as in Japan or China, or actually declining, as in Germany and Russia.” Brookings noemt in dat verband de Amerikaanse situatie hoopvol. Maar voor Europa en Nederland ziet het beeld er minder rooskleurig uit. Ondertussen nemen ook bij ons de spanningen toe als gevolg van groeiende verschillen. Bij ons ligt in het verschiet hetzelfde fenomeen als wat zich nu in Amerika openbaart: er komt spanning in de suburbane gebieden.

Tagged with:
 

Politiek landschap 2010

On 10 juni 2010, in politiek, by Zef Hemel

Gelezen in NRC Handelsblad van 10 juni 2010:

Quick entry of 2010 parliamentary election results

Na elke verkiezing loont het de moeite de kaartjes van het Nederlandse politieke landschap in NRC Handelsblad na te vlooien op trends. Dit keer zijn het de vergelijkende kaartjes tussen de grootste partijen in gemeenten in 2006 en 2010 een hele goede. De omkering van bijna alle CDA-gemeenten in VVD-gemeenten is niet wat ik bedoel, al is hij wel opvallend. Nee, het gaat me om de constante: de grotere steden scoren stabiel, en wel PvdA. Dit jaar voegen zich daar ook de grootste Brabantse steden bij. Ook die stemmen nu dominant PvdA. Terwijl de rechtse partijen elkaar als een groene of blauwe tornado aflossen in het uitgestrekte quasi-landelijke gebied van Nederland, blijven de steden stabiel links-liberaal stemmen.

Had NRC ook de stemkeuze van D66 of GroenLinks in kaartjes afgedrukt, dan zou dat beeld nog eens zijn bevestigd: ook die partijen domineren in de grote steden, vooral in de universiteitssteden. Verderop in de krant spreekt de Leidse emeritus-hoogleraar Joop van den Berg op de opiniepagina van een opmerkelijke tegenstelling tussen ‘’urbane en seculiere partijen’ enerzijds en ‘meer arcadische, landelijke en conservatieve stromingen’ anderzijds. Dat is op zichzelf correct. Dat patroon is al decennia groeiende en wordt steeds pregnanter, al is arcadisch en landelijk niet helemaal de juiste benaming. De driving force is hier suburbanisatie. Zo valt hem op dat de Randstad VVD heeft gestemd, maar dat lijkt me een misvatting. De grote steden in de Randstad stemmen immers onverminderd PvdA, GroenLinks en D66. Dat massaal op de VVD stemmen is nou net een van die ‘wispelturigheden die volgend jaar, als er weer verkiezingen worden gehouden, snel in iets anders conservatiefs zal omslaan. Want suburbane gebieden stemmen conservatief, zeker als het ze economisch voor de wind gaat. Overigens, de opkomst van de kiezers was historisch laag. En waar was hij het laagst? In Rotterdam: amper 50% van de kiesgerechtigden ging daar stemmen. En wat werd daar gestemd? PvdA, maar als goede tweede PVV, net als in Zeeuws Vlaanderen, Oost-Groningen en Zuid-Limburg. Reden: krimp.

Tagged with:
 

Meer van hetzelfde?

On 30 mei 2010, in economie, internationaal, by Zef Hemel

Gelezen in The Great Reset (2010) van Richard Florida:

Wat een leuk boek heeft Richard Florida weer geschreven! Iedereen die de Hollandse verkiezingsstrijd beu is vanwege de muggezifterij, de leegheid van het debat en het landjepik om niks, moet het lezen. De Nederlandse politiek gaat echt nergens meer over. Nee, dan ‘’The Great Reset’’! Geniaal natuurlijk om de huidige crisis te vergelijken met die van 1870. Juist in crisistijd gaan de zaken grondig verschuiven, dan wordt alles vloeibaar. Nieuwe steden zullen opkomen, andere steden zullen wegzakken (heeft u ook de recente Randstadmonitor gelezen? We zijn opnieuw op de lijstjes gezakt). Florida is voorzichtig, maar hij durft wel voorspellingen te doen. Zo zal New York fier overeind blijven. Die stad heeft zo’n diverse economie. De suburbanisatie, kunstmatig aangewakkerd door krankzinnige hypotheekrenteconstructies, zal opdrogen. Steden die grote stromen immigranten aantrekken zullen flink terrein winnen. Jonge mensen zullen in veel grotere aantallen de steden opzoeken waar de kansen liggen. Mensen zullen minder vastgoed en auto’s kopen en hun huizen volstouwen met spullen zoals ze de afgelopen vijftien jaar hebben gedaan, maar onderwijs genieten en steeds meer hoogwaardige diensten kopen. Hogesnelheidstreinen hebben de toekomst, niet de auto’s. Het onderwijs wordt nóg belangrijker. De banen in de dienstensector zullen, net als die in de industrie, hoogwaardiger worden en beter betaald. Niet zozeer mechanisatie, maar creativiteit zal de dienstverlening naar een hoger niveau tillen. Het onderwijs moet niet op traditionele kennisvermeerdering en wetenschappelijk onderzoek worden gericht (dat is de weg terug volgen), maar op improvisatie, verbreding en creatieve bewustwording. Steden die hierin achterblijven, zullen verliezen. Steden die hierin vooroplopen zullen winnen.

Ik moest meteen denken aan een opmerking van een oud-wethouder van Den Haag, afgelopen week. Hij voorspelde ten overstaan van een gezelschap ontwikkelaars en ambtenaren méér suburbanisatie en nog véél meer groei van het autobezit in Nederland. Sommige mensen weigeren hardnekkig de crisis te doorgronden. Ze denken dat alles bij hetzelfde blijft. Voor hen bestaat er hoogstens méér van hetzelfde.

Tagged with:
 

Stadslucht maakt gezond

On 7 februari 2009, in duurzaamheid, by Zef Hemel

Gelezen in de Volkskrant van 24 januari 2009:

Zomaar een kort berichtje in de krant. In de kennisbijlage. het meldt: door schonere lucht leven bewoners van de grote steden in de USA gemiddeld drie jaar langer dan zo’n twintig jaar geleden. Vijf maanden daarvan zijn toe te schrijven aan schonere lucht. Het betreft onderzoek van de Harvard School of Public Health. De onderzoekers verbonden demografische gegevens van 51 stadskernen in Amerika met fijnstofconcentraties ter plekke.

Drie jaar is niet gering. Nog even en het is gezonder om in de stad te leven dan op het land. In ieder geval is het nu al gezonder om stedelijk te wonen dan suburbaan. Dat heeft niet alleen met schone lucht te maken, maar ook met beweging. In de suburbane gebieden van Nederland vervoeren de mensen zich massaal met de auto. In de stad wandelen en fietsen ze. Dit heeft te maken met parkeerbeleid, nauwe straten, fietspadenstelsels, relatief korte afstanden, afwisselend straatbeeld. Het gemiddelde autobezit is in de grote stad ook beduidend lager en daalt zelfs. Kortom, de metropool wordt steeds gezonder! Zeker Amsterdam.

Tagged with:
 

Einde van de suburbs

On 26 maart 2008, in regionale planning, by Zef Hemel

Gelezen in PropertyNL Magazine van 10 maart 2008:

Iemand legde een kopie van een boekrecensie op mijn bureau. De recensie blijkt afkomstig uit het vastgoedtijdschrift PropertyNL Magazine. Het betreft een bespreking van Christopher Leinberger’s The option of urbanism (2008). De ondertitel van het boek luidt: "Investing in a new American dream’. Over welke droom gaat het? De oude Amerikaanse droom kennen we. Die ging over vrijheid. Daar hoorde de autostad bij. De nieuwe betreft menselijkheid, humaniteit. Daar horen beloopbare steden bij.

Leinberger merkt op dat in ongeveer tweederde van de Amerikaanse stadsgewesten met meer dan één miljoen inwoners gedurende de afgelopen vijftien jaar het centrum zijn positie heeft versterkt. Zelfs in autosteden als Los Angeles groeit weer het centrum. In de USA zou alweer 30 tot 40 procent van de bevolking interesse hebben in het wonen in de beloopbare stad. Voor het eerst in de geschiedenis is een vierkante meter appartementenruimte meer waard dan een vierkante meter eengezinswoning in de suburbs. Maar het aanbod binnenstedelijk is zeer beperkt. Nog steeds bouwen de ontwikkelaars het liefst in de weilanden, in suburbane dichtheden, voor een auto-afhankelijk publiek. Fout, zegt Leinberger. De trend is een andere. Als we de marktvraag zouden volgen, dan zouden we weer in de grote steden moeten bouwen, in de kernsteden in de eerste plaats.

Zouden ze dit in Den Haag ook gelezen hebben? En bij de NEPROM? En in Almere? Het zou enorm schelen als dat zo was.

Tagged with: